Ustronie Feanaro

Nie rozdzieram szat, nie wylewam łez. Śmierć Wisławy Szymborskiej nie wstrząsnęła mną, ani mnie nie zasmuciła. Po prostu – nie interesuje mnie. Za wielką poetkę jej nie uważałem, wierszy jej nie lubię, podobnie nie zachwycała mnie swoją osobą. Pod względem talentów literackich było w Polsce kilka innych osób, które bardziej zasługiwały na Nobla. Pod względem typu człowieka, jaki pani Szymborska sobą reprezentowała, był to najgorszy z możliwych gatunków, wilk w owczej skórze.

Na początku 1953 roku grupa "intelektualistów" chodzących na pasku stalinowskiej władzy, sama śmietanka typu Mrożek, Przyboś, Bunsch i Szymborska właśnie, wystosowała do przywódców państwa list z żądaniem kary śmierci dla księży oskarżonych w sfingowanym tzw. procesie krakowskim o szpiegostwo na rzecz USA i Watykanu. Większość z sygnatariuszy miała już na swoim koncie wiernopoddańcze wierszyki, w których sławili pod niebiosa Wujka Józka. W prasie i na ulicach podobną działalność prowadzili Jacek Kuroń z kolegami Michnikiem i Modzelewskim. Aż przyszedł Październik 1956 roku. Hunwejbini stalinowskiego reżimu nagle stali się "opozycjonistami". Michnik z Kuroniem od końca lat 50. będą słali do władzy listy, w których skarżyli się na rewizjonizm i porzucenie wzniosłych ideałów stalinizmu. Szymborska, Mrożek i Przyboś przy tym wtórują. Niestety inny "wielki polski noblista" Czesław Miłosz wtórować nie może, bo zdążył uciec za granicę. Tak się na rewizjonizm władz obraził, że do 1989 roku będzie na emigracji, przed wyjazdem do USA zdążywszy jednakże wylizać dokładnie stalinowskiemu reżimowi buty, za co ów reżim nagrodził go posadą attaché kulturalnego w Paryżu. Wraz z nim na zachód uciekał Józef Światło, ub-owski kat który też nagle zapragnął pobawić się w opozycjonistę i żyć dostatnie na zachodzie z wylewania wiader pomyj na kraj z którego właśnie uciekł. Za czasów Gierka dawni hunwejbini rozwiną swą działalność. Stalinowskie harcerstwo (Kuroń, Michnik) walczyć będzie orężem, zaś stalinowscy literaci (Szymborska, Mrożek, Miłosz) będą ich wspierać w tej walce piórem. Gdy uda im się w końcu obalić ów system który ośmielił się zdradzić w 1956 roku stalinowskie ideały, podpisywacze apelów do władz staną się urzędowo zatwierdzonymi sumieniami narodu, największymi z Polaków, wzorami cnót wszelakich.

Gdy miłosiernie nam panowała IV RP, Telewizja Polska w ramach "polityki historycznej" nadawała propagandowy program (dla niepoznaki zwany "dokumentalnym"), pt. Errata do biografii. W programie tym niemiłosiernie obsmarowywano intelektualistów, którzy będąc realistami po 1945 roku pogodzili się z zaistniałą sytuacją geopolityczną i krajową. A więc zjechano wzdłuż i wszerz Iwaszkiewicza, Borowskiego czy Ważyka (którzy w 1953 roku w przeciwieństwie do p. Noblistki listu do władz nie podpisywali). A nawet Wańkowicza i Cata-Mackiewicza, bo znudziła im się zabawa w "rząd londyński" i w dodatku ośmielili się wrócić do kraju już po 1956 roku, gdy Szymborska z Miłoszem walczyli z antystalinowskim rewizjonizmem. I chociaż Szymborska z Miłoszem nie dorastali nawet do pięt Wańkowiczowi i Mackiewiczowi, to jakoś im erraty do biografii nie zrobiono, bo przecież hunwejbinów ówczesnego reżimu nie można ruszać, zwłaszcza że są to koledzy Michnika i urzędowo zadekretowane przez Gazetę Wyborczą dyżurne autorytety.

Przed wyborami – proszę o wybaczenie, bo nie pamiętam dokładnie już którymi – w 2005 czy 2007 roku, na drugiej stronie Gazety Wyborczej, w wydaniu weekendowym przed dniem wyborów, polska noblistka zamieściła cykl infantylnych "wierszyków o kaczuszkach". Chociaż osobiście dostaję szewskiej pasji patrząc na Jarosława K., uważam że to co wówczas zrobiła Szymborska było intelektualnym dnem. Miała być satyra, wyszło samoośmieszenie się grafomańskimi wierszydłami. Czy noblista, rzekomy autorytet intelektualny, tak się zachowuje? 

Zapomniano dziś postać Zbigniewa Herberta, wielkiego poetę, eseistę i dramaturga, który po tysiąckroć bardziej zasługiwał na nagrodę Nobla niż Miłosz czy Szymborska, po tysiąckroć większym autorytetem intelektualnym i moralnym był. Nie splamił się nigdy pisywaniem wierszy ku czci Stalina i podpisywaniem apeli do władz, wolał do 1956 roku przymierać głodem. I choć do końca był krytyczny wobec władzy ludowej, nie bawił się w "wielkiego opozycjonistę", nie emigrował, podczas pobytu za granicą nie srał do własnego gniazda oczerniając własny kraj w rozmowach z zachodnimi dziennikarzami (w końcu jest jaka jest, ale zawsze Ojczyzna). Nie szedł pod rękę z przefarbowanymi na opozycjonistów hunwejbinami stalinizmu, bo wiedział co to za typ ludzi. Kogo, drogi Czytelniku, stawisz sobie za wzór? Czy opłakiwać będziesz Szymborską?

Od kilku dni trwa w kraju kolejna burza w szklance wody. Po raz drugi w ciągu dekady PiS zapowiada przywrócenie kary śmierci. I robi się niepotrzebny szum, bo i tak wiadomo że nic z tego nie będzie. Musielibyśmy wystąpić z Rady Europy. W Radzie Europy nie jest tylko jedno państwo europejskie: Białoruś. I nie chodzi wcale o żadną opozycję czy "prawa człowieka", ale właśnie o najwyższy wymiar kary, który na naszym kontynencie jest obecnie tylko w państwie Łukaszenki. Kary śmierci w Europie zatem nie ma i szanse na jej przywrócenie gdziekolwiek są nikłe bez skazania się na całkowity ostracyzm.

Przy okazji tego zamieszania po raz kolejny wychodzi jednak żenująco niska wiedza polskich katolików na temat własnego Kościoła i jego nauczania. Można podać masę etycznych, moralnych, prawnych argumentów za i przeciw karze śmierci. Ale jedyne co słychać w kółko to "jestem katolikiem, więc jestem przeciwko karze śmierci". Niedawno biskup Pieronek toczył pianę z pyska, grzmiąc: Chcesz kary śmierci? To nie nazywaj się katolikiem. Dzisiaj czytam oświadczenie posłanki Sobeckiej (byłej spikerki Radia z Torunia), która to nie poprze kary śmierci "jako katoliczka". No halo. Rozumiem niewiedzę posłanki Sobeckiej, która intelektem specjalnie nie grzeszy. Ale biskup? Obowiązujący od 1992 roku Katechizm Kościoła Katolickiego karę śmierci uznaje za ostateczność której należy unikać, ale dopuszcza ją jako "zło konieczne" w uzasadnionych przypadkach. Naistotniejszy jest tu chyba paragraf 2265:

Obrona dobra wspólnego wymaga, aby niesprawiedliwy napastnik został pozbawiony możliwości wyrządzania szkody. Z tej racji prawowita władza ma obowiązek uciec się nawet do broni, aby odeprzeć napadających na wspólnotę cywilną powierzoną jej odpowiedzialności.

Czy też z punktu 2266:

Wysiłek państwa, aby nie dopuścić do rozprzestrzeniania się zachowań, które łamią prawa człowieka i podstawowe zasady obywatelskiego życia wspólnego, odpowiada wymaganiu ochrony dobra wspólnego. Prawowita władza publiczna ma prawo i obowiązek wymierzania kar proporcjonalnych do wagi przestępstwa.

Ale ponieważ KKK do Polaków może nie dotrzeć, warto zacytować im także zdanie człowieka który został papieżem z encykliki Evangelium vitae:

W tej perspektywie należy też rozpatrywać problem kary śmierci. Zarówno w Kościele, jak i w społeczności cywilnej oraz powszechnej zgłasza się postulat jak najbardziej ograniczonego jej stosowania albo wręcz całkowitego zniesienia. Problem ten należy umieścić w kontekście sprawiedliwości karnej, która winna coraz bardziej odpowiadać godności człowieka, a tym samym — w ostatecznej analizie — zamysłowi Boga względem człowieka i społeczeństwa. Istotnie, kara wymierzana przez społeczeństwo ma przede wszystkim na celu „naprawienie nieporządku wywołanego przez wykroczenie”. Władza publiczna powinna przeciwdziałać naruszaniu praw osobowych i społecznych, wymierzając sprawcy odpowiednią do przestępstwa karę, jako warunek odzyskania prawa do korzystania z własnej wolności. W ten sposób władza osiąga także cel, jakim jest obrona ładu publicznego i bezpieczeństwa osób, a dla samego przestępcy kara stanowi bodziec i pomoc do poprawy oraz wynagrodzenia za winy.

Jest oczywiste, że aby osiągnąć wszystkie te cele, wymiar i jakość kary powinny być dokładnie rozważone i ocenione, i nie powinny sięgać do najwyższego wymiaru, czyli do odebrania życia przestępcy, poza przypadkami absolutnej konieczności, to znaczy gdy nie ma innych sposobów obrony społeczeństwa. Dzisiaj jednak, dzięki coraz lepszej organizacji instytucji penitencjarnych, takie przypadki są bardzo rzadkie, a być może już nie zdarzają się wcale.

W każdym razie pozostaje w mocy zasada wskazana przez nowy Katechizm Kościoła Katolickiego: „Jeśli środki bezkrwawe wystarczają do obrony życia ludzkiego przed napastnikiem i do ochrony porządku publicznego oraz bezpieczeństwa osób, władza powinna stosować te środki, gdyż są bardziej zgodne z konkretnymi uwarunkowaniami dobra wspólnego i bardziej odpowiadają godności osoby ludzkiej”.

A więc Kościół katolicki nie zakazuje kary śmierci jako "niechrześcijańskiej". Uważa ją za rzecz złą, ale dopuszcza ją w uzasadnionych przypadkach. Katoliku, dotarło?